Psychosomatyka – co Cię boli mój drogi?
Definicja podaje, iż psychosomatyka jest całościowym ujmowaniem problemów człowieka chorego. Termin ten pojawił się w medycynie w 1818 roku.
Psychosomatyka zajmuje się rozpatrywaniem zależności psychosomatycznych, czyli dotyczących wpływu czynników psychicznych na organizm człowieka. Badania w modelu patogenetycznym poszukują czynników natury psychicznej w powstawaniu chorób somatycznych i wpływających na ich przebieg.[1]
W tłumaczeniu na język ludzki, co w głowie – to i w ciele. Świat naszych emocji nie pozostaje obojętny wobec naszego stanu zdrowia. Im lepiej funkcjonuje nasz umysł, im jest szczęśliwszy, tym my jesteśmy zdrowsi. Idąc dalej tym tokiem myślenia, jeśli zaczynasz chorować – zastanów się co w Twoim życiu idzie nie tak jak powinno.
Wiele kobiet pokolenia wieku średniego lub starszego uskarża się np. na bóle stawów rąk, problemy z sercem, nadwagę. Większość ludzi uznaje to za stan normalny, bo w tkaim wieku musi coś dolegać. A przecież naturalnym stanem rzeczy jest stan zdrowy bez względu na wiek, płeć czy kolor skóry. Ale wrócę do kobiet – skąd może brać się ból rąk akurat w ich przypadku? Co one takiego robią, że generują sobie – tak, tak sobie – ból stawów. Standardowym niestety modelem polskiej rodziny jest ojciec – głowa domu, wylegująca się wieczorem przed telewizorem lub jeżdząca z kolegami na ryby – oraz matka – kura domowa z siatami pełnymi zakupów, z odkurzaczem w jednym ręku i dzieckiem w drugim. Może jest to pewnego rodzaju przerysowanie, ale w większości naszych rodzin ak to funkcjonuje. Matki i żony muszą radzić sobie same z domowymi obowiązkami, niejednokrotnie cięższymi od pracy męża, nie otrzymując przy tym żadnej pomocy ze strony swego mężczyzny. W duchu się z tym nie zgadzają i de facto cierpią z tego powodu kumulując w sobie złość, żal i poczucie niesprawiedliwości, ale nigdy o tym nie mówią, bo lepiej dla świętego spokoju przemilczeć. Idąc tym prostym kluczem zauważymy: ręce = brak pomocy; serce = poczucie krzywdy/nieszczęścia; nadwaga = skrywanie w sobie nadmiaru emocji.
A co z rakiem? Niestety jego również generujemy sobie sami. Jedna z najwybitniejszych terapeutek rodzinnych – Virginia Satir – niejednokrotnie była upominana przez swych kolegów po fachu, że jeśli za każdym razem będzie wchodziła w głęboką relację z rodzinami, z którymi pracuje i nie otrząsała się z nadmiaru emocji, jaką przejmowała od nich, to w końcu umrze na raka lub serce. Virginia dokonała świadomego wyboru, że woli umrzeć na raka niż zrezygnować z kontaktu, bo taki stan rzeczy uważała za bycie po prostu fair ze swoimi klientami. Virgina Satir zmarła na raka zgodnie ze swym wyborem.
Jeden z moich przyjaciół kilka lat temu odkrył, że ma raka jądra. Miał jednak bardzo silną wolę życia – jednym z celów życiowych była opieka i jak największa pomoc medyczna i rozwojowa swojemu jedynemu, niepełnosprawnemu synowi. Janusz nigdy po urodzeniu się pierwszego dziecka nie chciał mieć kolejnych i w jakiś sposób (również nieświadomy) winił się na spłodzenie dziecka z defektem. Uszkodził więc tym samym organ odpowiedzialny za płodność, jednak przeżył, mając daleko ustaloną misję do spełnienia.
Do chorób o tle psychosomatycznym zalicza się przede wszystkim:
- Choroba wrzodowa układu pokarmowego
- Choroby układu krążenia
- Otyłość o podłożu psychosomatycznym
- Zaburzenia snu
- Migreny
- Zaburzenia łaknienia
- Zaburzenia układu moczowo-płciowego o podłożu psychosomatycznym
- Zaburzenia wegetatywne
Klasyfikacja chorób psychosomatycznych według Manfreda Bleulera
Choroby organiczne
- nadciśnienie tętnicze
- owrzodzenie żołądka
- owrzodzenie dwunastnicy
- wrzodziejące zapalenie jelita grubego
- choroba niedokrwienna serca
- przewlekły gościec stawowy
Zaburzenia funkcjonalne
- przewlekłe zaparcia
- moczenie mimowolne
- zaburzenia seksualne
- tiki nerwowe
- nerwica
Pośrednie zaburzenia psychosomatyczne
- otyłość
- uzależnienia
- samouszkodzenia
- samobójstwa
Klasyfikacja chorób psychosomatycznych według Engela:
Zaburzenia psychogenne
- objawy konwersyjne
- reakcje hipochondryczne
- reakcje na zaburzenia psychopatologiczne
Zaburzenia psychofizjologiczne
- objawy fizjologiczne towarzyszące emocjom i stanom afektywnym
- zaburzenia organiczne nasilane przez stres
Beata Dyczewska
dyczewska@eudaimonia.com.pl